روش نوين دندانپزشكي بدون درد در ژاپن و استراليا
وقتي قرار است به دندانپزشكي برويد، خواه و ناخواه ترسي را در تهدلتان احساس ميكنيد.
ترس از آن صداي دلخراش دريل، تزريق آمپول براي بيحسي و وسايل دندانپزشكي قد و نيم قد فلزي كه روي سيني كنار دست دندانپزشك رديف شدهاند.
ترس و دلهره از اين دردها وقتي شدت پيدا ميكند كه شما خاطره بدي هم از دردي كه در مطب دندانپزشكي داشتهايد از قبل در ذهن داشته باشيد. ولي دندانپزشكي هميشه با درد و ناراحتي همراه نيست. تكنيكهايي در دنياي دندانپزشكي مدرن وجود دارد كه آنها را در مجموع «دندانپزشكي بدون درد» مينامند.
بدون تزريق، بدون دريل
اجازه بدهيد سري به ژاپن و استراليا بزنيم. در اين كشورها به تازگي تكنيكي در برخي از مطبهاي دندانپزشكي براي درمان پوسيدگيهاي دنداني استفاده ميشود كه نيازي به تزريق داروي بيحسي و استفاده از دريلهاي دندانپزشكي ندارد.
تصورش را بكنيد، روي صندلي دندانپزشكي بنشينيد و دندانپزشك بدون تزريق آمپول و بدون استفاده از دريل، پوسيدگي دندان شما را درمان كند. در اين روش از يك ماده ضدعفونيكننده (ضد ميكروبي) ويژه استفاده شده است كه با استفاده از ليزر فعال ميشود.
بنابراين وقتي دندانپزشك آن را روي دندان قرار ميدهد و ليزر را به آن ميتاباند، باكتريهاي پوسيدگيزاي دندان را ميكشد و از بين ميبرد. پوسيدگي دندانها يك بيماري شايع است كه به وسيله باكتريهاي ويژهاي ايجاد ميشود.
اسيدهاي حاصل از اين باكتريها مواد سخت را در خود حل كرده و پوسيدگي دنداني را ايجاد ميكنند. در اين روش دندانپزشك ماده سيلكننده را به بيمار خواهد داد تا آن را در منزل روي دندانش بمالد. با استفاده از اين مواد ساختمان دندان تحريك ميشود تا خود را بازسازي كند و ساختمان جديدي را جايگزين بخشهاي از دست رفته كند.
نور، ژل، حركت
روش «دندانپزشكي بدون درد» را دندانپزشكي به نام Myles Dakin پايهگذاري كرده است. او از اين تكنيكهاي ويژه براي درمان بيمارانش در لندن استفاده كرد. بازسازي ساختمان از دست رفته دندان با اين روش امكانپذير است، چون ساختمان عاج دندان داراي خلل و نفوذپذير است و از سوي ديگر درون بزاق كلسيم وجود دارد كه يكي از عوامل اصلي سازنده مولكولهاي دندان است.
البته كلسيم موجود در بزاق است كه جرمهايي را كه روي دندانها شكل ميگيرند، ميسازد ولي در اين روش دندانپزشكان بازسازي ساختمان دندان را هدايت ميكنند.
اين تكنيك نو، پيشرفتي در علم دندانپزشكي به شمار ميآيد چون دريل كردن و پركردن (ترميم) ساختمان دندان همزمان و بدون درد براي بيمار انجام ميشود.
«اوزون» نخستين مادهاي بود كه در دندانپزشكي براي كشتن ميكروبهاي پوسيدگيزا مورد استفاده قرار گرفت ولي اين گاز اندكي سمي است. در اين روش تقريباً در عرض 90 ثانيه ماده ضد ميكروبي روي پوسيدگي دندان گذاشته شده و در آن نفوذ ميكند. سپس ليزر براي فعال كردن اين ماده ضد ميكروبي استفاده ميشود.
پس ديگر براي برداشتن پوسيدگي از صداي دريل خبري نيست. بعد از آن، دندانپزشك دندان را با يك ماده نفوذناپذير ميپوشاند كه دندان را در برابر سرما و گرما محافظت ميكند. اين ماده اجازه ميدهد كلسيم از بزاق دوباره روي سطح دندان رسوب كند و دندان را دوباره معدني كند و فلورايد بزاق هم در ساختمان دندان نشسته و ساختمان نوسازي شده را استحكام ميبخشد.
در اين روش، حفره پوسيده شده دندان در عرض 3 ماه كاملاً بازسازي خواهد شد و دندان به شكل طبيعي و اوليهاش در ميآيد بدون اينكه در آن ماده ترميمي استفاده شده باشد. اين روش هنوز در دندانپزشكي براي بيماران گران تمام ميشود ولي خوبي اين روش اين است كه در آن بدون تزريق، بدون دريل و بدون پر كردن (استفاده از مواد ترميمي) دندانتان ترميم ميشود.
گازهايي از جنس آرامش
روشي كه در بالا توضيح داده شد فقط يكي از روشهاي دندانپزشكي بدون درد در دنياي امروز است.
روشهاي بسيار گوناگوني براي حذف كردن درد هنگام انجام درمانهاي دندانپزشكي وجود دارد. در اين روشها اصلاً اهميتي ندارد كه شما چه اندازه از دندانپزشكي ترس و هراس در دل داريد. ميتوانيد با خيال راحت روي صندلي دندانپزشكي بنشينيد و از ترميم دندانهايتان لذت ببريد!
آرام بخشي يكي از اين روشهاست. در اين روش دندانپزشك در وضعيتي كاملاً هوشيار تا كاملاً به خواب رفته، روي دندانها و لثههايتان كار خواهد كرد. براي آرام كردن شما داروهاي آرامبخش يا در وريدهايتان تزريق ميشود يا از گازي به نام «نيتروس اكسايد» استفاده ميشود كه با گذاشتن ماسكي روي دهانتان شما آن را تنفس خواهيد كرد.
از اين روش براي انجام درمانهاي دندانپزشكي در بيماران معلول جسمي و ذهني كه كنترلشان روي صندلي دندانپزشكي دشوار است نيز استفاده ميشود. هنگاميكه اين گاز را تنفس ميكنيد راحتتر و آرامتر، مراحل درمان دندانپزشكيتان را تحمل ميكنيد.
سامانه اعصاب مركزي در اين روش نسبت به احساس درد، آستانه تحريكش پايين آمده و بيمار احساس آرامش ميكند. بيماران دندانپزشكي آرامبخشي با استفاده از گاز را به تزريق وريدي ترجيح ميدهد، چون ديگر در آن خبري از سوزن و تزريق نيست.
هوا دندان را ميبرد
فكرش را بكنيد، دندانتان را با هوا تراش دهند نه با دريلهاي وحشتناك و پر سر و صدا.« Air Abrasion» يا تراش دندان با هواي فشرده، تكنيكي ديگر در دندانپزشكي بدون درد است كه بهدنبال آن از دندانپزشكي ميكروسكوپي و ليزر استفاده ميشود.
اين تكنيكها را شايد در ايران در مطبهاي محدودي پيدا كنيد و بيشتر مراكز دانشگاهي و مراكز تحقيقات دندانپزشكي در ايران از آن استفاده ميكنند، ولي استفاده از اين روشها در مطبها و كلينيكهاي كشورهاي پيشرفته رايجتر است.
خريد تجهيزات اين روش براي مطبها گران تمام ميشود و مسلماً هزينه خريد و نگهداري آن بر هزينهاي كه بيمار بايد بپردازد افزوده ميشود و اين يكي از دلايل مرسوم نبودن اين تكنيك در مطبهاي ايران است.
تزريق بدون درد
تزريق داروي بيحسي، يكي از بخشهاي درمان دندانپزشكي است كه بسيار دردناك است. ورود سوزن به بافت، خود دردناك است و از طرف ديگر تزريق داروي بيحسي به ميان بافتهاي دهان، درد خودش را ايجاد ميكند ولي ميتوان با روشهايي ساده تزريق دندانپزشكي را به تزريقي بدون درد تبديل كرد.
نخست اينكه دندانپزشك پيش از وارد كردن سوزن، مقداري داروي بيحسي موضعي را بر سطح مخاط دهان شما ميمالد، بنابراين مخاط سطحي بيحس شده و شما ورود سوزن را حس نخواهيد كرد.
روشي ديگر، استفاده از سوزني است كه بسيار نازك و با قطر كم باشد و سرتيزي هم داشته باشد. در اين روش، بايد تزريق به آرامي و طي يك دقيقه انجام شود و ميتوان با مالش محل تزريق به پخش بهتر داروي بيحسي در بافت كمك كرد و تزريق را با درد بسيار كمتري احساس كرد. به اين ميگويند يك تزريق دندانپزشكي بدون درد.
هيپنوتيزم شدن روي صندلي
در دنياي دندانپزشكي بدون درد، بايد انتظار همه چيز را داشته باشيد، حتي هيپنوتيزم شدن روي صندلي دندانپزشكي. در اين روش، دندانپزشك بيمار را هيپنوتيزم كرده و بنابراين بيمار درد و سوزن، تزريق دردناك دندانپزشكي يا حتي درد حين درمان را احساس نخواهد كرد. پس از آن نيز خاطرهاي از درمان به ياد نخواهد آورد.
يكي از مشكلات اين روش آن است كه برخي بيماران وقتي با اين روش به خواب عميقي فرو ميروند، در خواب راه ميروند و اين، انجام درمان دندانپزشكي را دشوار ميكند ولي بيشتر بيماران در حاليكه چشمانشان باز است روي صندلي دندانپزشكي دراز ميكشند و بدون اينكه دردي را احساس كنند دندانپزشك درمان دندانپزشكي را برايشان انجام ميدهد. بسياري از دندانپزشكان هنوز به اين روش با ديده ترديد نگاه ميكنند.
انجمن علمی دانشکده دندانپزشکی کرمان